De massale luchtoorlog van de Verenigde Staten en Israël tegen Iran begon op 28 februari. Nu 7 maanden geleden. Het zou, naar het model van Venezuela, een korte militaire operatie zijn, het bewind onthoofden en de hele situatie in het Midden-Oosten transformeren. Bondgenoten werden - opnieuw - niet geraadpleegd of betrokken. Waarin zijn we inmiddels beland? Wat wacht ons nog meer? Jaap Jansen en PG Kroeger keren terug naar Hormuz.

***

Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact.

***

Drie strategische doelen stonden voorop: onthoofding van het regime, verwoesting van het militair potentieel, denuclearisatie. De operatie werd een nog altijd voortgaande oorlog en niet één van deze doelen is gerealiseerd. Ayatollah Ali Khamenei werd als slachtoffer juist dat waarnaar iedere radicale sjiiet verlangt. Een martelaar als Imam Hoessein. Zijn bewind bleef overeind in de vuistgreep van de Revolutionaire Garde. 'Regime change' verdween al snel als oogmerk. Teheran bleek geen Caracas.

De militaire ondergang van Iran werd niet bereikt. Eerder het tegendeel. Amerikaanse steunpunten rond de Straat van Hormuz zijn zwaar beschadigd, hightech materiaal werd zo schaars dat dit overal vandaan moest worden opgehaald en de inzet ervan ingeperkt. De gedurige dreigementen van Donald Trump met 'vernietiging van de civilisatie' wijzen erop dat Iran allerminst machteloos is. Dat de Straat van Hormuz open is, klopt cynisch genoeg ongeveer. De Amerikaanse vliegdekschepen zijn namelijk weggetrokken naar veiliger wateren, terwijl Iran de toegang domineert en benut voor de eigen tactische doelen.

De denuclearisatie is het meest merkwaardige aspect van deze oorlog. Het kernwapen van Teheran is als 'Schrödingers kat'. Trump had dit in de zomer van 2025 naar eigen bewering geheel uitgewist. Om vervolgens ‘een binnenkort actief Iraans kernwapen’ te presenteren als argument voor de overval eind februari. Het bewind in Teheran herhaalde de mantra dat het geen kernwapen bezat en zich aan Barack Obama's 'deal' van 2015 zou blijven houden, maar overigens het recht had nucleaire afschrikking na te streven, omdat Trump die deal had geschrapt.

Overwinningen zien er bepaald anders uit. Een triomf, honderden miljarden van dankbare sjeiks en emirs, 'Abraham-akkoorden' en een gedroomde Nobelprijs ziet Trump allemaal verdwijnen. De boeren in het midden-westen van Amerika zien hun bedrijven en oogsten omvallen en laten MAGA in de steek.

De impact van de gebeurtenissen in ongekend. In het Midden-Oosten is sprake van een volslagen impasse, waarbij ieder beseft dat Israël en Amerika geen kant meer op kunnen. Rijke landen in Europa en Azië lijken vooralsnog nog weerbaar, ondanks de verlamming van handel en energieproductie. Armere landen hebben het nu al zeer moeilijk, bijvoorbeeld met kunstmest, voedselproductie en energie.

Rusland drijft panisch handel met Iran om via de Kaspische Zee en benzinetankwagens over land de klappen op de energie-infrastructuur door Oekraïne te compenseren. De twee oorlogen zijn nu aldus vermengd geraakt. De Golfstaten staan met lege handen. Amerika is niet meer hun schild, maar de magneet van hun ellende. Deals met Teheran met de hulp van bondgenoten als Pakistan of Turkije zouden heel kostbaar worden.

China kijkt toe en ziet de VS hun wapentuig uit Azië wegtrekken en Korea, Japan en Taiwan ontredderd achterlaten. Op bezoek in Washington kon Xi Jinping de vaste, klassieke eisen van de Amerikanen negeren. Trump bood zelfs aan wapens te leveren, hoewel de wet dit verbiedt.

En Europa, Nederland? Enerzijds moeten wij vijf procent van het bbp reserveren voor defensie, anderzijds trekt Trump zich terug uit NAVO-afspraken en laat Oekraïne in de steek. ASML mag geen handeldrijven met China, terwijl Trump Xi desnoods wapens zou willen leveren. De Europese bondgenoten zijn even geïsoleerd als kroonprins Mohammed bin Salman of Zuid-Korea, terwijl hen verweten wordt niet mee te willen vechten bij Hormuz, ook al was hen dat nimmer verzocht. Ontkoppeling van allianties is alom zichtbaar. En de 'middenmachten' zoeken inmiddels elkaar op.

***

Verder luisteren

Oorlog in de Golf

577 - Hoe Jimmy Carter de bescherming van de Golfregio tot Amerika’s prioriteit maakte

574 – Hormuz: eeuwenoud brandpunt van de wereld

515 – De heftige strijd tussen Israël en Iran

315 - Vrouw, leven, vrijheid: oorzaken en achtergronden van het straatprotest in Iran. En: de rijke Perzische cultuur

76 - Rudi Vranckx: Het Midden-Oosten is het Vietnam van onze tijd

De gevolgen voor de wereld

578 - Jack Watling over oorlog voeren in een verdeelde wereld

484 - Hoe Trump chaos veroorzaakt en de Europeanen in elkaars armen drijft

447 - Als Trump wint staat Europa er alleen voor

571 - Het kabinet-Jetten in een geopolitieke orkaan

612 – Investeren in een turbulente wereld

510 - Brezjnev, Poetin en hun rampzalige oorlog. Lessen voor nu uit 1980

528 - ‘Europa, ontwaak!’ Manfred Weber en de eenzaamheid van Europa

564 – Xi Jinping en de zuivering van de Chinese legertop

549 - China en Japan op ramkoers

***

Tijdlijn

00:00:00 – Deel 1

00:37:33 – Deel 2

01:09:41 – Deel 3

01:31:02 – Einde

See omnystudio.com/listener for privacy information.